Intracommunautaire btw: hoe koopt en verkoopt u binnen de EU?

Het principe

Twee logica's bestaan naast elkaar. Tussen ondernemingen volgt de belasting in principe het land van bestemming. De Belgische verkoper rekent ze dus niet aan bij zijn Europese btw-plichtige klant. De koper geeft ze zelf aan in zijn land, via de verleggingsregeling.

Die regel vormt de kern van de intracommunautaire btw, sinds de opening van de interne markt in 1993. Het Btw-Wetboek werkt ze onder meer uit in artikel 39bis.

Bij verkopen aan particulieren verandert de logica. De verkoper past in principe de belasting van zijn eigen land toe, en boven een Europese drempel die van het land van de klant. We komen daarop terug bij het OSS-loket.

Btw-nummer en VIES-controle

Bij intracommunautaire btw begint alles bij een geldig nummer. In België bestaat het btw-nummer uit de letters BE en de tien cijfers van het ondernemingsnummer. Uw Europese klant heeft een gelijkaardig nummer in zijn land.

Controleer dat nummer vóór elke eerste verkoop in VIES, de databank van de Europese Commissie. Bewaar een gedateerde schermafdruk van het resultaat. Zonder geldig nummer vervalt de vrijstelling en wordt de Belgische belasting verschuldigd.

Goederen verkopen binnen de EU

Voorwaarden voor de vrijstelling

Voor goederen kent intracommunautaire btw vier cumulatieve voorwaarden.

Bewijzen en factuur

Bewaar het vervoersbewijs: CMR-vrachtbrief, ondertekende leveringsbon of factuur van de vervoerder. De factuur vermeldt geen belasting. Ze toont beide btw-nummers en een vermelding van vrijstelling, met een verwijzing naar artikel 39bis van het Btw-Wetboek.

In de periodieke aangifte komt de maatstaf daarna in rooster 46.

Voorbeeld met cijfers

Een Luikse BV verkoopt een machine van 50.000 euro aan een Franse vennootschap. Het nummer van de klant blijkt geldig in VIES. De factuur toont 50.000 euro, zonder belasting. De BV vermeldt dat bedrag in rooster 46 en in haar opgave. Blijkt het nummer ongeldig, dan moet ze 10.500 euro Belgische belasting aanrekenen aan 21 %. Zo werkt intracommunautaire btw in de praktijk.

Goederen aankopen binnen de EU

Bij aankopen draait intracommunautaire btw het mechanisme om. Uw Duitse of Nederlandse leverancier factureert zonder belasting. U verlegt de Belgische belasting in uw eigen aangifte.

• De maatstaf van de verwerving gaat naar rooster 86.
• De verschuldigde belasting gaat naar rooster 55.
• Dezelfde belasting gaat naar rooster 59, als ze aftrekbaar blijft.

Voor een onderneming met volledig aftrekrecht blijft de verrichting neutraal voor de thesaurie. Ze moet toch correct in de aangifte staan. Een vergeten rooster 55 vertekent uw cijfers en trekt de aandacht van een controleur.

Intracommunautaire btw op diensten

Voor diensten tussen btw-plichtigen geldt de plaats van de klant. Artikel 21, paragraaf 2, van het Btw-Wetboek legt die regel vast. De Belgische dienstverrichter factureert dus zonder belasting aan zijn Europese klant. Hij vermeldt de verlegging op de factuur en boekt de maatstaf in rooster 44.

Omgekeerd gebruikt een Belgische onderneming die een dienst koopt bij een Europese leverancier rooster 88. Ze geeft de belasting ook aan in rooster 55 en trekt ze af in rooster 59.

Een voorbeeld. Een Brussels agentschap betaalt 1.000 euro abonnementsgeld aan een Iers softwarebedrijf. Het vermeldt 1.000 euro in rooster 88, en 210 euro in de roosters 55 en 59. Het eindeffect blijft nul.

Uitzonderingen

Sommige diensten volgen een andere regel.

• Diensten met betrekking tot een gebouw volgen de ligging van dat gebouw.
• Personenvervoer volgt de afgelegde afstand.
• Toegang tot culturele of sportieve evenementen volgt de plaats van het evenement.
• Kortstondige verhuur van een voertuig volgt de plaats van terbeschikkingstelling.

Aangiften rond intracommunautaire btw

Elke verrichting laat sporen na in drie documenten.

• De periodieke aangifte, met de roosters 44, 46, 55, 59, 86 en 88.
• De opgave van intracommunautaire handelingen, maandelijks of per kwartaal, voor uw leveringen en diensten aan Europese btw-plichtigen.
• De Intrastat-aangifte bij de Nationale Bank, voor goederen, boven 1.000.000 euro verzendingen of 1.500.000 euro aankomsten per jaar.

De opgave vermeldt elke klant, met zijn btw-nummer en het gefactureerde bedrag. Een verschil tussen die opgave en rooster 46 leidt vaak tot een kruiscontrole.

Verkopen aan particulieren en het OSS-loket

Sinds 1 juli 2021 volgen afstandsverkopen van goederen aan Europese particulieren een geharmoniseerde regel. Onder 10.000 euro per jaar voor de hele Unie mag een kleine verkoper de Belgische belasting toepassen. Daarboven past hij het tarief van het land van elke klant toe.

Het OSS-loket vermijdt dan een registratie in elk land. U geeft al die buitenlandse belastingen per kwartaal aan en betaalt ze via één Belgisch portaal. Die verkopen vallen buiten de klassieke intracommunautaire btw tussen ondernemingen.

Veelgemaakte fouten

Deze fouten rond intracommunautaire btw komen vaak voor.

• Zonder belasting factureren aan een klant wiens nummer niet in VIES staat.
• Het vervoersbewijs vergeten bij goederen die de klant zelf ophaalt.
• Een verwerving in rooster 86 aangeven zonder de belasting in rooster 55.
• Een dienst vergeten in de opgave.
• Een afstandsverkoop aan een particulier verwarren met een verkoop aan een btw-plichtige.

Een boekhouder die intracommunautaire btw goed kent, bespaart u veel tijd.

Samengevat

Intracommunautaire btw rust op een helder principe: tussen btw-plichtigen volgt de belasting de bestemming. Controleer elk nummer, bewaar uw bewijzen en vul de juiste roosters in. De officiële teksten en formulieren staan op de website van de FOD Financiën. Start u pas? Lees dan eerst hoe u uw nummer laat activeren.