Zelfstandige

Zelfstandig in bijberoep: voorwaarden, bijdragen en belasting

Een bijberoep naast uw job combineert de zekerheid van uw loon met de vrijheid van ondernemen. Dit zijn de voorwaarden, bijdragen, belastingregels en stappen die u regelt vóór uw eerste factuur.

28 februari 20264 min leestijd

Zelfstandig in bijberoep: voorwaarden, bijdragen en belasting — Foto: Christin Hume op Unsplash

Wie kan een bijberoep starten?

Alles begint bij uw hoofdactiviteit. U oefent een zelfstandige activiteit uit naast een job als werknemer, ambtenaar of een gelijkgesteld statuut. Die hoofdactiviteit opent al sociale rechten: pensioen, gezondheidszorg en uitkeringen bij ziekte. Daarom betaalt een zelfstandige in bijberoep lagere bijdragen zolang de inkomsten bescheiden blijven.

Een bijberoep leent zich goed om een idee te testen. U behoudt uw loon, maar u factureert uw eerste klanten onder uw eigen ondernemingsnummer.

De voorwaarden

Drie controles volstaan in de meeste gevallen.

1Uw job als werknemer bedraagt minstens een halftijdse betrekking.

2Uw activiteit valt niet onder een gereglementeerd beroep, of u beschikt over de vereiste titels.

3Uw arbeidsovereenkomst staat het bijberoep niet in de weg.

Voor ambtenaren en leerkrachten gelden eigen drempels. Uw sociaal verzekeringsfonds controleert ze met u. Boekhouders, architecten en vastgoedmakelaars moeten ook hun kwalificaties bewijzen bij hun beroepsinstituut.

Het attest basiskennis bedrijfsbeheer verdween in Vlaanderen in 2018. In Brussel en Wallonië vraagt u best aan uw ondernemingsloket of een bewijs nog nodig is.

Uw arbeidsovereenkomst nalezen

Begin bij uw contract. Een exclusiviteitsbeding of concurrentiebeding kan uw bijberoep beperken. De arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978 legt bovendien een loyaliteitsplicht op tegenover de werkgever.

Werf dus geen klanten van uw werkgever af en gebruik zijn materiaal niet. Twijfelt u? Informeer uw werkgever dan schriftelijk. Een duidelijk akkoord voorkomt spanningen.

Sociale bijdragen in bijberoep

Uw sociaal verzekeringsfonds int de bijdragen per kwartaal. Bij de start vraagt het voorlopige bijdragen, omdat uw werkelijke inkomsten nog onbekend zijn. Later regulariseert het fonds het bedrag op basis van de netto-inkomsten die de fiscus doorgeeft.

De berekening volgt twee regels.

Onder een jaarlijks vastgestelde drempel blijft de last zeer beperkt.
Daarboven past het fonds een tarief van ongeveer 20,5 % toe op uw netto-inkomsten.

De bedragen en de drempel veranderen elk jaar. Controleer ze bij uw fonds of op de website van het RSVZ. U kunt ook vrijwillig meer betalen om een zware regularisatie te vermijden. Onze gids over de berekening van de bijdragen gaat dieper in op de cijfers.

Belastingen: winst komt bovenop uw loon

De FOD Financiën telt uw twee inkomens samen. Daarna geldt het progressieve tarief van de personenbelasting, van 25 % tot 50 %, plus de gemeentebelasting. Uw loon vult echter al de lage schijven. De winst uit uw bijberoep valt dus vaak in een hoge schijf.

U trekt wel uw werkelijke beroepskosten af, met bewijsstukken.

Computermateriaal en software.
Professionele verplaatsingen.
Het professionele deel van een thuiskantoor.
Opleidingen voor uw activiteit.
Betaalde sociale bijdragen.

Denk ook aan voorafbetalingen. Zonder voorafbetalingen kan een belastingvermeerdering volgen.

De stappen om te starten

Volg deze volgorde om niets te vergeten.

1Schrijf uw activiteit in bij de Kruispuntbank van Ondernemingen via een erkend ondernemingsloket.

2Sluit u aan bij een sociaal verzekeringsfonds, uiterlijk op de dag dat u start.

3Laat uw btw-nummer activeren, met of zonder vrijstellingsregeling.

4Open een aparte bankrekening, ook al verplicht de wet dat niet.

5Houd vanaf de eerste factuur een eenvoudige boekhouding bij.

Onder 25.000 euro jaaromzet ontslaat de vrijstellingsregeling u van het aanrekenen van btw. Ons artikel over btw-activering helpt u kiezen. De FOD Economie publiceert ook de lijst van erkende ondernemingsloketten.

Voorbeeld: Julie, fotografe in het weekend

Julie werkt voltijds bij een bank. Ze wil op zaterdag huwelijken fotograferen. Eerst leest ze haar contract na: geen exclusiviteitsbeding. Daarna schrijft ze zich in bij de KBO en sluit ze aan bij een fonds, in dezelfde week. Ze verwacht minder dan 25.000 euro omzet en kiest dus de vrijstellingsregeling.

Het eerste jaar blijven haar netto-inkomsten bescheiden. Haar bijdragen in bijberoep blijven daardoor laag. Elke euro winst valt wel onder haar marginale belastingtarief. Julie zet daarom van elke factuur een deel opzij voor belastingen en regularisatie.

Wanneer het bijberoep een hoofdberoep wordt

Uw statuut volgt uw werkelijke situatie. Zakt uw job onder halftijds of stopt hij, dan wordt u zelfstandige in hoofdberoep. Vanaf dan gelden de minimumbijdragen van een hoofdberoep, ook bij lage inkomsten. Verwittig uw fonds dus meteen.

Veel starters groeien zo na enkele jaren door. Bereid die overstap voor met een realistisch financieel plan. Onze gids om zelfstandige in hoofdberoep te worden beschrijft de stappen.

Veelgemaakte fouten

Een daling van uw werktijd als werknemer niet melden aan het fonds.
De belasting onderschatten, want uw loon vult al de lage schijven.
Privé en zakelijk geld op dezelfde rekening zetten.
Factureren vóór de inschrijving in de KBO.
De verzekeringen voor uw activiteit vergeten bij schade of een geschil.

Samengevat

Een bijberoep laat u ondernemen zonder uw loon op te geven. U behoudt uw sociale rechten, betaalt aangepaste bijdragen en geeft uw winst samen met uw loon aan. Met Juristelo zet u uw project eerst om in een financieel plan.